PESTYCYDY – ŚRODKI OCHRONY ROŚLIN
Pestycydy dzielą się na kilka grup o specyficznym działaniu, a do najważniejszych z nich zalicza się:
• Akarycydy – środki do zwalczania roztoczy,
• Algicydy – środki do zwalczania glonów,
• Insektycydy – środki owadobójcze,
• Herbicydy – środki chwastobójcze,
• Fungicydy – środki grzybobójcze,
• Moluskocydy – środki ślimakobójcze,
• Nematocydy – środki nicieniobójcze,
• Rodentycydy – środki gryzoniobójcze.
Ogromne rozpowszechnienie w rolnictwie spowodowało ich nagromadzenie w środowisku
(w glebie, wodzie, powietrzu), a także w organizmach żywych, nie wyłączając człowieka.
Są to substancje szkodliwe, przy czym często ulegają kumulacji w organizmie, szczególnie te
o bardzo długim okresie rozpadu, które stosowano dawniej (np. DDT, aldryna, dieldryna, HCH itp.).
Często nieznany jest toksyczny wpływ pestycydów na organizm ludzki, a także skutki długotrwałego oddziaływania małych dawek.
Ich działanie toksyczne zależy od budowy chemicznej. Często w składzie zawierają metale, takie jak: arsen, rtęć, cyna, charakteryzujące się dużą szkodliwością dla organizmu. Przykładowo, jako środki owadobójcze powszechnie stosowano preparaty zawierające chlorowane węglowodory o właściwościach kumulacyjnych i bardzo trudno ulegające rozkładowi zarówno w ustroju ludzkim, jak i w środowisku naturalnym. Najczęściej wywołują one uszkodzenia nerek i wątroby, gdzie ulegają detoksykacji i wydalaniu. W przypadku długotrwałego (chronicznego) narażenia na działanie tej grupy insektycydów występują: bóle głowy, bezsenność, drażliwość, trudności w koncentracji, czasami mdłości i bóle żołądka. Większość z nich wykazuje właściwości hepatoksyczne o różnym stopniu intensywności.
Ustawa dotycząca jakości wody pitnej w Polsce (DzU Nr 61 poz. 417,
z dnia 6 kwietnia 2007 r.) zezwala na obecność w niej toksyn i związków rakotwórczych.
Związki fosforoorganiczne (najczęściej preparaty owadobójcze) mogą powodować osłabienie mięśni, uszkadzać centralny układ nerwowy, najczęściej funkcje mózgu, zwłaszcza w sferze psychiki, powodować zwolnienie procesu myślenia i osłabiać pamięć.
Wielu pestycydom przypisuje się działanie zarówno kancero- i mutagenne, jak
i uszkadzające układ nerwowy. Narządem najbardziej wrażliwym na działanie pestycydów rakotwórczych jest wątroba.
Pestycydy chloroorganiczne kumulujące się w środowisku (w glebie, wodzie, powietrzu) oraz substancje chemiczne wielokrotnie stosowane przez długie okresy stwarzają poważne niebezpieczeństwo wystąpienia toksyczności chronicznej.
Na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat intensywnego ich stosowania zmienia się asortyment środków ochrony: jedne są wycofywane z uwagi na toksyczność, długi okres rozpadu i kumulowanie się w środowisku oraz uodpornienie się organizmów na ich działanie (szczególnie dotyczy to środków owadobójczych), a inne dopiero wprowadzane. Następuje także coraz większe ukierunkowanie działania poszczególnych preparatów. Lawinowo wręcz narasta ich ilość, co w bardzo wielu przypadkach utrudnia uchwycenie i określenie ich toksyczności. Wyniki wstępnych badań laboratoryjnych na zwierzętach nie zawsze można odnosić do człowieka.
Należy zatem starać się ograniczyć możliwość narażenia (środki spożywcze, woda, powietrze), co najłatwiej uczynić w przypadku wody pitnej.
Pestycydy – szczególnie te należące do odpornych na rozkład fizykochemiczny i biodegradację, a także wiele innych – przenikają do wód powierzchniowych przede wszystkim ze spływami
z pól uprawnych, z powietrza wymywane są przez opady atmosferyczne, a czasami wskutek różnych awarii i nieprzemyślanych działań człowieka, np. wyrzucanie beczek
i opakowań po preparatach do rzek i stawów, mycie opakowań lub agregatów rozpylających itp. Poza tym w wodach, a szczególnie osadach dennych oraz mułach rzek i jezior,
w dalszym ciągu wykrywa się w niemałych ilościach niektóre insektycydy, najczęściej o bardzo dużej trwałości, takie jak np. DDT (zabroniony w Polsce od 1974 r).
Amerykańskie badania wykazały, że kobiety chore na raka mają pięć razy więcej estrogenów
w tkankach piersi niż zdrowe. Badania tkanek i krwi u chorych wykazały również obecność dużej ilości związków naśladujących estrogeny. Pochodzą one z chemikaliów: pestycydów, detergentów, plastików, spalin i są obecnie najpoważniejszą przyczyną raka. „Gazeta Wyborcza”, maj 2006 r.
Pestycydy występują w wodzie do picia w wyniku niedostatecznego oczyszczenia wody powierzchniowej. Ponieważ środków ochrony roślin jest bardzo dużo, omówionych zostanie tylko kilka
Powoduje choroby:
kumulacja w organizmie (chlorowane węglowodory),
działanie rakotwórcze,
działanie mutagenne,
działanie hepatoksyczne – uszkodzenie wątroby,
uszkodzenie nerek,
bóle głowy,
bezsenność,
drażliwość,
zaburzenia w koncentracji,
mdłości,
bóle żołądka,
osłabienie mięśni,
uszkodzenie centralnego układu nerwowego:
– zaburzenia psychiczne,
– zwolnienie myślenia,
– osłabienie pamięci.
Urządzenia usuwające wszelkie pestycydy z wody: